Nlp’de Meta model

Derin ve Yüzey Yapı

Meta Model, ilhamını aldığı dilbilimsel model gibi, derin yapı ile yüzey yapı arasında ayrım yapar. Bu, düşüncelerin nasıl kelimelere dönüştürüldüğünü anlamak için bir araçtır. Dönüşümsel dilbilgisi, her sözün ya da cümlenin derin ve yüzey yapı olmak üzere iki düzeyde analiz edilebileceğini ileri sürer.

Yüzey yapı, bir cümledeki kelimelerin fiili sıralamasını temsil eder. Mesela, aşağıdaki iki cümle, kelimeler birazcık farklı da olsa aynı yüzey yapıya sahiptir. ‘Kılıçla dövüştü.’ ve ‘Ali’yle dövüştü.’

Bu iki cümlenin derin yapısı farklıdır çünkü bunların anlamları aynı değildir. Şimdi şu iki cümleyi ele alalım: ‘Bir müdür, proje raporunu yazdı’ ve ‘Proje raporu bir müdür tarafından yazıldı.’ Bu durumda, kelimelerin sıralaması farklı bile olsa, derin yapı aynıdır.

Derin yapı, bir cümlenin türetildiği temel dilbilgisel ilişkileri gösterir.

NLP’de iletmeğe çalıştığımız şeyin bu derin yapısı bizim tam içsel temsilimizdir Fiilen söylediğimiz ya da düşündüğümüz şey yüzey yapıdır. Bu bizim asıl deneyimimizin büyük ölçüde indirgenmiş şeklidir, zira derin yapıdan yüzey yapıya gelirken üç işlem gerçekleşir: Çarpıtma, silme ve genelleme Ancak, bu işlemler iki tarafı keskin kılıç gibidir. Bizim uymamızı, hayatta kalmamızı ve gelişmemizi mümkün kılarken, eğer dikkatli değilsek, potansiyelimizi en üst düzeye çıkarmakta bize kısıtlama getirirler.